Mùa đông ăn gì để bổ khí huyết và giữ cơ thể khỏe mạnh?

Theo Đông y, mùa đông thuộc hành Thủy, là thời điểm cơ thể cần “tàng tinh, dưỡng khí”, nuôi dưỡng khí huyết để tăng sức đề kháng, phòng ngừa bệnh tật. Bên cạnh các món ăn ấm nóng, việc lựa chọn đúng các loại rau củ có tác dụng bổ khí, dưỡng huyết, ôn tỳ vị đóng vai trò quan trọng trong chăm sóc sức khỏe mùa lạnh. Nhiều loại rau củ quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày, nếu sử dụng đúng cách, có thể trở thành “vị thuốc dưỡng sinh” an toàn và hiệu quả.

Đông y quan niệm “khí hành thì huyết hành”, khí huyết đầy đủ giúp cơ thể giữ ấm, tinh thần minh mẫn, da dẻ hồng hào và khả năng chống lại phong hàn tốt hơn. Ngược lại, khí huyết suy yếu dễ dẫn đến tay chân lạnh, mệt mỏi, ăn uống kém, ngủ không sâu giấc – những triệu chứng thường gặp trong mùa đông.

Vì vậy, chế độ ăn mùa lạnh cần ưu tiên các thực phẩm có tính ôn, bình, vị ngọt, hơi cay, giúp kiện tỳ, sinh huyết và trợ dương khí.

Cà rốt: Dưỡng huyết, sáng da

Rau củ bổ khí huyết mùa đông: Nguồn dưỡng sinh tự nhiên cho cơ thể
Theo Đông y, cà rốt giúp bổ huyết, kiện tỳ, hỗ trợ tiêu hóa và làm da dẻ nhuận sắc. (Ảnh: Internet)

Cà rốt có vị ngọt, tính bình, quy kinh Tỳ và Can. Theo Đông y, cà rốt giúp bổ huyết, kiện tỳ, hỗ trợ tiêu hóa và làm da dẻ nhuận sắc. Hàm lượng beta-caroten dồi dào trong cà rốt còn giúp tăng sức đề kháng, bảo vệ niêm mạc hô hấp – cơ quan dễ bị tổn thương trong mùa đông.

Cà rốt thích hợp dùng trong các món hầm, súp nóng hoặc nấu cùng thịt bò, xương để tăng tác dụng bổ khí huyết.

Bí đỏ: Bổ trung ích khí, làm ấm tỳ vị

Bí đỏ (nam qua) có vị ngọt, tính ôn, tác dụng bổ trung ích khí, dưỡng huyết, hỗ trợ tỳ vị hoạt động tốt hơn. Đông y thường dùng bí đỏ cho người thể hư nhược, khí huyết kém, hay mệt mỏi, sợ lạnh.

Trong mùa đông, các món canh bí đỏ nấu với đậu xanh, thịt gà hoặc nếp cẩm không chỉ dễ ăn mà còn giúp cơ thể sinh nhiệt tự nhiên, duy trì năng lượng.

Củ cải trắng: “Nhân sâm mùa đông”

Củ cải trắng được Đông y gọi là “tiểu nhân sâm”, có vị cay ngọt, tính mát nhưng không hàn, tác dụng tiêu thực, hành khí, hóa đàm. Khi khí huyết lưu thông tốt, cơ thể sẽ giảm cảm giác lạnh, nặng ngực, đầy bụng – những triệu chứng thường gặp vào mùa đông.

Củ cải trắng nên dùng chín, nấu canh hoặc hầm cùng xương để giảm tính mát và tăng tác dụng dưỡng sinh.

Rau ngót: Bổ huyết, điều hòa cơ thể

Rau củ bổ khí huyết mùa đông: Nguồn dưỡng sinh tự nhiên cho cơ thể
Rau ngót giúp bổ huyết, thanh lọc nhẹ. (Ảnh: Internet)

Rau ngót có vị ngọt, tính mát, giúp bổ huyết, thanh lọc nhẹ, hỗ trợ người hay nóng trong do ăn nhiều thực phẩm giàu đạm. Trong mùa đông, rau ngót nên được nấu chín kỹ để tránh làm lạnh tỳ vị.

Khoai lang: Kiện tỳ, sinh huyết

Khoai lang có vị ngọt, tính bình, tác dụng bổ trung, ích khí, kiện tỳ vị và sinh huyết. Với hàm lượng chất xơ cao, khoai lang giúp cải thiện tiêu hóa, từ đó hỗ trợ quá trình tạo khí huyết theo quan niệm Đông y.

Khoai lang nướng hoặc hấp nóng là món ăn dân dã nhưng rất phù hợp trong mùa đông, đặc biệt với người khí huyết kém, hay táo bón.

Khoai môn: Ích khí, kiện tỳ vị

Khoai môn có vị ngọt, tính bình, tác dụng bổ khí, kiện tỳ, tăng sinh lực. Với người thể trạng suy nhược, ăn uống kém, khoai môn giúp cải thiện khả năng hấp thu, từ đó hỗ trợ quá trình sinh khí huyết.

Khoai môn thích hợp dùng trong các món canh, hầm hoặc nấu cùng xương trong những ngày lạnh.

Hành tây: Hoạt huyết, làm ấm cơ thể

Rau củ bổ khí huyết mùa đông: Nguồn dưỡng sinh tự nhiên cho cơ thể
Hành tây giúp lưu thông khí huyết, ôn dương, tán hàn. (Ảnh: Internet)

Hành tây có vị cay ngọt, tính ôn, giúp lưu thông khí huyết, ôn dương, tán hàn. Với người hay lạnh tay chân, khí huyết trì trệ, hành tây là thực phẩm rất phù hợp trong mùa đông.

Nên dùng hành tây nấu chín trong các món xào, hầm để giảm tính kích thích.

Cải bó xôi: Bổ huyết, nhuận tràng

Cải bó xôi (rau bina) có vị ngọt, tính mát, giàu sắt và vitamin, giúp bổ huyết, cải thiện thiếu máu nhẹ. Khi dùng vào mùa đông, nên nấu chín và kết hợp với gia vị ấm như gừng hoặc tỏi để cân bằng âm dương.

Lưu ý khi sử dụng

Theo các lương y, rau củ dù tốt cũng cần dùng đúng thể trạng. Người tỳ vị hư hàn nên hạn chế rau sống, ưu tiên các món nấu chín, hầm kỹ. Việc kết hợp rau củ với gia vị ấm như gừng, hành, tiêu giúp tăng hiệu quả bổ khí huyết và giảm nguy cơ lạnh bụng.

Ngoài ra, không nên lạm dụng một loại rau củ trong thời gian dài, mà cần ăn đa dạng, cân bằng âm – dương để đạt hiệu quả dưỡng sinh.

San San (t/h)

Bạn cũng có thể thích