Bước tiến công nghệ mới trong tự chủ điều trị giác mạc

Tại Hội thảo khoa học quốc tế về giác mạc sinh học do VGCT (thành viên Tập đoàn CT Group) phối hợp cùng Hội Nhãn khoa Việt Nam và ACRO Biomedical tổ chức ngày 4/4, Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Tôn Thị Kim Thanh, Chủ tịch Hội Nhãn khoa Việt Nam, kỳ vọng vật liệu y sinh tiên tiến sẽ góp phần mở rộng các lựa chọn thay thế trong điều trị bệnh lý giác mạc.

“Việc phát triển và ứng dụng loại vật liệu này không chỉ mang ý nghĩa về mặt công nghệ, mà còn giúp từng bước chủ động hơn trong việc thay thế giác mạc người trong thực tiễn lâm sàng, đặc biệt trong bối cảnh nguồn giác mạc hiến tặng hiện vẫn còn nhiều hạn chế”, Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Tôn Thị Kim Thanh nhấn mạnh. 

Theo bà, sự phối hợp chặt chẽ giữa các bệnh viện mắt, các chuyên gia giác mạc và các đơn vị nghiên cứu đóng vai trò then chốt.

Việc hình thành một mạng lưới chuyên môn đồng bộ sẽ giúp rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến ứng dụng lâm sàng, đồng thời bảo đảm tính an toàn và hiệu quả cho người bệnh.

Trong khi đó, theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới và Báo cáo Thị lực Thế giới năm 2019, mù lòa do bệnh lý và tổn thương giác mạc là nguyên nhân gây mù đứng thứ năm toàn cầu.

Trong đó, ghép giác mạc hiện vẫn là lựa chọn điều trị cuối cùng nhằm phục hồi thị lực cho người bệnh.

Hiện nay, trên thế giới có hơn 12 triệu người mắc các bệnh lý liên quan đến giác mạc đang chờ được ghép.

Tại Việt Nam, dù chưa có số liệu thống kê chính thức về tổng số bệnh nhân cần ghép giác mạc, tuy nhiên, ông Vương Ánh Dương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, cho biết ước tính có trên 300.000 người bị mất thị lực do các bệnh lý giác mạc.

Riêng tại Bệnh viện Mắt Trung ương, số bệnh nhân chờ ghép cũng lên tới hàng nghìn trường hợp.

Thực tiễn điều trị hiện nay đang đặt ra nhiều thách thức lớn. Nhu cầu ghép giác mạc ngày càng tăng, trong khi nguồn giác mạc hiến tặng vẫn rất hạn chế. Nhiều bệnh nhân phải chờ đợi kéo dài, thậm chí mất cơ hội điều trị.

Bên cạnh đó, không ít trường hợp bệnh lý nặng như bỏng mắt, tổn thương bề mặt nhãn cầu phức tạp hoặc thất bại ghép nhiều lần khiến phương pháp ghép truyền thống không còn là giải pháp tối ưu.

Chính vì vậy, việc tìm kiếm các giải pháp thay thế đang trở thành xu hướng tất yếu của nhãn khoa hiện đại. Trên thế giới, nhiều hướng tiếp cận mới đã và đang được nghiên cứu, ứng dụng như giác mạc nhân tạo, vật liệu sinh học… Những tiến bộ này mở ra hy vọng mới cho nhóm bệnh nhân trước đây gần như không còn lựa chọn điều trị hiệu quả; giúp chủ động nguồn vật liệu thay thế, nâng cao khả năng tiếp cận điều trị cho người bệnh.

Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh cũng cho hay Bộ Y tế đã tiếp nhận hồ sơ xin cấp phép lưu hành đối với sản phẩm giác mạc sinh học. Hiện sản phẩm đang trong quá trình xem xét cấp số để lưu hành tại Việt Nam.

“Giác mạc sinh học là một lĩnh vực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vừa mang giá trị khoa học – y học, vừa mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc và tầm chiến lược quốc gia. Đây được xem là giải pháp đột phá nhằm giải quyết tình trạng khan hiếm nguồn hiến giác mạc, mở ra cơ hội phục hồi thị lực cho hàng triệu bệnh nhân, đồng thời tạo nền tảng để Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ y sinh tiên tiến”, Bà Đặng Thị Tươi, Phó Tổng Giám đốc Công ty VGCT, khẳng định.

Theo bà, nếu được triển khai ở quy mô quốc gia, với sự tham gia đồng bộ của “ba nhà” (gồm Nhà nước – doanh nghiệp – viện, trường – PV), lĩnh vực này hoàn toàn có thể trở thành một trong những động lực đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số, đặc biệt trong các ngành công nghệ cao và y sinh.

Việc ứng dụng công nghệ mới, từng bước giảm phụ thuộc vào nguồn giác mạc hiến tặng, không chỉ mở lại cơ hội nhìn thấy cho người bệnh mà còn góp phần nâng cao chất lượng sống và gia tăng chỉ số hạnh phúc của người dân.

Đồng thời, lĩnh vực này được kỳ vọng tạo ra giá trị kinh tế đáng kể, với ước tính đóng góp khoảng 0,3–0,4% vào tăng trưởng, khi một bộ phận người mất thị lực có thể quay trở lại lực lượng lao động.